fastag ના નવા નિયમો: UPI થી પેમેન્ટ પર કેટલો ચાર્જ લાગશે? જાણો ટોલ પ્લાઝા પર તમારા અધિકારો.

fastag new rules 2025: ફાસ્ટેગ વગરના વાહનો માટે સરકારે બદલ્યા નિયમો, UPI પેમેન્ટ પર મળશે મોટી રાહત.

Image credit by ChatGPT 

નવી દિલ્હી: ભારત સરકારના માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલયે તાજેતરમાં "રાષ્ટ્રીય રાજમાર્ગ ફી (દરોનું નિર્ધારણ અને સંગ્રહ) નિયમ, 2008" માં મહત્વપૂર્ણ સુધારા કર્યા છે. 3 ઓક્ટોબર 2025 ના રોજ બહાર પાડવામાં આવેલા સત્તાવાર ગેઝેટ (રાજપત્ર) મુજબ, ટોલ પ્લાઝા પર વસૂલવામાં આવતા દંડ અને પેમેન્ટની પદ્ધતિમાં મોટા ફેરફાર કરવામાં આવ્યા છે.

જો તમે હાઈવે પર મુસાફરી કરો છો, તો 15 નવેમ્બર 2025 થી અમલમાં આવનારા આ નવા નિયમો તમારા માટે જાણવા ખૂબ જ જરૂરી છે.

FASTag નથી? હવે દંડમાં મળશે થોડી રાહત

તમારી પાસે FASTag નથી? તો અલગ અલગ ચાર્જ લાગશે.

અત્યાર સુધી, FASTag વગરના વાહનોને રોકડ રકમ કરતાં બમણી રકમ ચૂકવવી પડતી હતી. જોકે, નવા નોટિફિકેશનથી UPIનો ઉપયોગ કરનારાઓને થોડી રાહત મળી છે.

ક્રમ.	વાહનની સ્થિતિ.	કેટલો ટોલ ટેક્સ ચૂકવવો પડશે.
૧	માન્ય fastag હોય ત્યારે	સામાન્ય ફી 100%
૨	fastag વગર (UPI થી પેમેન્ટ)	નિર્ધારિત ફી ના 1.25 ગણા
૩	fastag વગર (રોકડ/Cash પેમેન્ટ)	નિર્ધારિત ફી ના 2 ગણા (બમણા)

ઉદાહરણ તરીકે: જો કોઈ ટોલ પ્લાઝા પર ટેક્સ ₹100 છે, તો FASTag વગર UPI થી પેમેન્ટ કરવા પર તમારે ₹125 આપવા પડશે, જ્યારે રોકડ (Cash) માં ₹200 ચૂકવવા પડશે.

(૧) જો ટોલનું મશીન ખરાબ હોય, તો મુસાફરી બિલકુલ 'ફ્રી'

ઘણીવાર એવું બને છે કે વાહનમાં fastag હોય અને તેમાં પૂરતું બેલેન્સ પણ હોય, છતાં ટોલ પ્લાઝાનું સ્કેનર તેને રીડ કરી શકતું નથી. નવા નિયમોની કલમ (3ખ) મુજબ:

• જો ટોલ પ્લાઝા પર ઇલેક્ટ્રોનિક મશીન કે સ્કેનર ખરાબ હોય, તો વાહન ચાલક પાસેથી કોઈ ફી વસૂલવામાં આવશે નહીં.
• વાહનને મફતમાં પ્લાઝા પસાર કરવા દેવામાં આવશે.
• આ માટે ચાલકને 'શૂન્ય-વહેવાર રસીદ' (Zero-transaction receipt) આપવામાં આવશે.

(૨) શું કહે છે અદાલતો? (Legal Perspective)

ટોલ પર બમણો ટેક્સ વસૂલવાના નિયમને સુપ્રીમ કોર્ટ અને વિવિધ હાઈકોર્ટમાં પડકારવામાં આવ્યો હતો. આ બાબતે અદાલતોનું વલણ નીચે મુજબ રહ્યું છે:

• દંડ નહીં પણ પ્રોત્સાહન: અદાલતોનું માનવું છે કે વધારાની ફી એ કોઈ સજા નથી, પરંતુ ડિજિટલ પેમેન્ટને પ્રોત્સાહન આપવા અને ટોલ પર લાગતી લાંબી લાઈનો ઘટાડવા માટેનો એક રસ્તો છે.
• તકનીકી ખામી માટે જનતા જવાબદાર નથી: અદાલતોએ હંમેશા ભાર મૂક્યો છે કે જો સિસ્ટમમાં ખામી હોય, તો તેનો બોજ સામાન્ય જનતા પર ન પડવો જોઈએ. આ જ કારણ છે કે હવે મશીન ખરાબ હોવાના કિસ્સામાં ફ્રી મુસાફરીનો નિયમ વધુ કડક બનાવવામાં આવ્યો છે.

(૩) હાઈવે પર નીકળતા પહેલા આટલું ધ્યાન રાખો

1. fastag બેલેન્સ ચેક કરો: મુસાફરી શરૂ કરતા પહેલા ખાતરી કરો કે તમારા ફાસ્ટેગમાં પૂરતું બેલેન્સ છે.
2. UPI નો વિકલ્પ તૈયાર રાખો: જો તમારું ફાસ્ટેગ અચાનક કામ ન કરે, તો રોકડને બદલે UPI થી પેમેન્ટ કરો જેથી તમારે બમણો દંડ ન ભરવો પડે.
3. અધિકૃત રસીદ માંગો: નિયમ 5 મુજબ, ટોલ અધિકારીએ તમને રસીદ આપવી ફરજિયાત છે, જેમાં તારીખ, સમય અને રકમની વિગત હોય.

ટોલ પ્લાઝા પર ફરિયાદ કરવાની રીત અને હેલ્પલાઇન નંબરો

(૧) રાષ્ટ્રીય હેલ્પલાઇન નંબર: ૧૦૩૩ (1033)

ભારતીય રાષ્ટ્રીય રાજમાર્ગ પ્રાધિકરણ (NHAI) એ હાઈવે વપરાશકર્તાઓ માટે ૧૦૩૩ હેલ્પલાઇન નંબર શરૂ કર્યો છે.

• તમે આ નંબર પર ૨૪x૭ કોઈપણ સમયે કોલ કરી શકો છો.
• ફાસ્ટેગ કામ ન કરતું હોય, વધુ પૈસા કપાઈ ગયા હોય કે ટોલ કર્મચારી સાથે વિવાદ થયો હોય, તો અહીં ફરિયાદ નોંધાવી શકાય છે.

(૨) સ્થળ પર જ સુપરવાઈઝરનો સંપર્ક કરો

જો સ્કેનર ખરાબ હોય અને કર્મચારી તમને જવા ન દે, તો:

• તુરંત જ ત્યાંના ટોલ પ્લાઝા મેનેજર કે સુપરવાઈઝરને મળવા માટે કહો.
• તેમને તમારા મોબાઈલમાં આ સરકારી ગેઝેટ (રાજપત્ર) બતાવો (જે મેં તમને ઉપર સમજાવ્યું છે). 
• ઘણીવાર નીચલા સ્તરના કર્મચારીઓને નવા ફેરફારની ખબર હોતી નથી.

(૩) MyFASTag એપ દ્વારા ફરિયાદ કરો 

NHAI ની સત્તાવાર એપ MyFASTag પર Helpdesk નો વિકલ્પ હોય છે.

• ત્યાં તમે તમારી ટ્રાન્ઝેક્શન વિગતો સાથે ઓનલાઈન ફરિયાદ કરી શકો છો.
• જો ખોટો ટેક્સ કપાયો હશે, તો તે રિફંડ મળી જશે.

(૪) સોશિયલ મીડિયા (X - અગાઉનું Twitter) નો ઉપયોગ કરી જાણકારી આપો.

આજકાલ સોશિયલ મીડિયા પર ફરિયાદ કરવી ખૂબ અસરકારક છે.

• તમારી સમસ્યાની વિગત સાથે @NHAI_Official અને @MORTHIndia ને ટેગ કરીને ટ્વીટ કરો.
• શક્ય હોય તો ટોલ પ્લાઝાનું નામ અને તમારા વાહનનો નંબર પણ લખો.

(૫) મહત્વના પુરાવાઓ સાચવો

ફરિયાદ કરતી વખતે તમારી પાસે નીચેની વિગતો હોવી જોઈએ:

• રસીદ: જો તમે પૈસા ચૂકવ્યા હોય, તો તેની રસીદ લેવાનું ભૂલશો નહીં.
• વિડિયો રેકોર્ડિંગ: જો કર્મચારી મશીન ખરાબ હોવા છતાં દલીલ કરે, તો પુરાવા તરીકે ટૂંકો વિડિયો બનાવી શકાય.
• સમય અને તારીખ: આ વિગતો ફરિયાદ નોંધાવવામાં મદદરૂપ થશે.

નિષ્કર્ષ:

સરકારનો ઉદ્દેશ્ય હાઈવેને સંપૂર્ણપણે 'કેશલેસ' બનાવવાનો છે. UPI પેમેન્ટ પર ઓછો દંડ લેવાનો નિર્ણય એવા લોકો માટે સારો છે જેમના ફાસ્ટેગમાં અચાનક સમસ્યા આવે છે. સાથે જ, મશીન ખરાબ હોવા પર ફ્રી મુસાફરીનો નિયમ સામાન્ય નાગરિકોને ટોલ કર્મચારીઓની મનમાનીથી બચાવશે.

શું તમને ક્યારેય ટોલ પ્લાઝા પર કોઈ મુશ્કેલી પડી છે? તમારા અનુભવો નીચે કોમેન્ટમાં જરૂર જણાવશો!